Argentyńska yerba mate – od A do Z: jak wybrać, parzyć i pić

Spis treści:

1. Czym charakteryzuje się argentyńska yerba mate?
2. Jak wybrać dobrą argentyńską yerba mate? Podpowiadamy!
3. Dlaczego warto wybrać argentyńską yerba mate?
4. Jak przygotować i pić yerba mate po argentyńsku?
5. Yerba mate argentyńska. Podsumowanie

Czym charakteryzuje się argentyńska yerba mate?

Jeśli wrzucisz do jednego worka susz z paragwajskiej dziczyzny, jaskrawozieloną brazylijską chimarrão i yerba mate z Argentyny, szybko zorientujesz się, że to zupełnie inne światy. Co więc sprawia, że argentyńska odmiana ma tak gigantyczne grono wiernych fanów? 

Aby zrozumieć fenomen argentyńskiej mate, musimy cofnąć się do XVII wieku. To wtedy misjonarze jezuiccy, badający dorzecza Parany, zauważyli, że Indianie z plemienia Guarani namiętnie żują liście pewnego wiecznie zielonego krzewu – ostrokrzewu paragwajskiego. Efekt? Totalne odcięcie zmęczenia, czysty umysł i brak uczucia głodu.

Co ciekawe, w argentyńskim sukcesie mate ogromny udział mamy my... Polacy! Kiedy pod pod koniec XIX wieku nasi emigranci masowo docierali do Argentyny, to właśnie oni zakładali gigantyczne plantacje ostrokrzewu, które do dziś napędzają tamtejszy rynek.

Współczesna argentyńska mate to produkt dopracowany do perfekcji, w którym kluczową rolę odgrywa... zawartość patyczków w paczce. Susz Ilex paraguariensis w tym kraju zbiera się razem z gałązkami, które po wysuszeniu i zmieleniu trafiają do gotowego produktu. Tak powstaje klasyczna odmiana con palo (z patyczkami). I od razu prostujemy... gałązki same w sobie nie mają kofeiny ani goryczy, więc działają jak naturalny "rozcieńczalnik" – łagodzą smak yerby i sprawiają, że woda łatwiej przepływa, nie przytykając bombilli. To co rzuca się po otwarciu paczki yerba mate z Argentyny, to przede wszystkim znacznie mniej pyłu niż w paragwajskich. Kupując taką mieszankę dostajesz z reguły grubiej cięty susz.

Argentyńczycy mają też asa w rękawie: wersję sin palo (znaną też jako despalada), czyli susz pozbawiony patyczków (zgodnie z normami może być ich maksymalnie 10%). Składa się ona z samych czystych liści, dzięki czemu napar zyskuje na intensywności, ma głębszą goryczkę i daje konkretniejszego kofeinowego kopa. Trudno przypisać autorstwo wersji sin palo i klasycznej patyczkowej con palo – jednemu konkretnemu krajowi. Jednak jak to mówią: „nie ten zyskuje, kto wymyśla, ale ten, kto robi to najlepiej”, bo to właśnie w Argentynie czysta despalada stała się prawdziwym hitem i to tam znajdziemy dziś najbogatszy wybór tego typu produktów.

Będąc przy tym temacie, na ulicach Buenos Aires nikt nie posługuje się pełną, podręcznikową nazwą "Yerba Mate". Dla Argentyńczyka sam susz w paczce to po prostu la yerba, z kolei zaparzony to el mate i uwierzcie, na miejscu nie uświadczycie innej nazwy. Ale za to ilość różnych produktów, bije na glowe i zdecydowanie da Wam do myślenia... Kurcze, ale który wybrać i jak? Spokojnie, zaraz do tego przejdziemy.

Smak i aromat yerba mate z Argentyny

Skoro teorie yerba mate argentyńskiej mamy za sobą, to czas dowiedzieć się jak smakuje. Tradycyjna goryczka ostrokrzewu przeplata się tu z nutami trawiastymi, drzewnymi, a czasem wręcz delikatnie dymnymi (choć rzadziej tak intensywnymi jak w wersjach paragwajskich). Czy to tyle? Nie bo aspekt leżakowania, który w Argentynie trwa często (od 12 do nawet 24 miesięcy), nadaje tamtejszym blendom szlachetną łagodność i złożoność w obiorze. 

Zazwyczaj podczas jakiegokolwiek tzw. pierwszego kontaktu z argentyńską mate występuje bardzo mocne wyczucie takich aromatów jak ziołowe akcenty podsuszonego siana, ściółki leśnej oraz subtelna, maślana gładkość.

Wersje klasyczne (con palo) z argentyny są subtelniejsze i idealne do wielogodzinnego zalewania. I tu dochodzimy do meritum, bo dobrej jakości argentyńską yerbę można bez problemu zalać średnio od 8 do nawet 15 razy, zanim całkowicie straci swój smak. Z kolei wersje mocne (sin palo) oferują głębszy, bardziej wytrawny i zdecydowany profil, który usatyakcjonuje konserów i zagorzałych mateistów.

Porównanie między yerba mate argentyńską a paragwajską, brazylijską i urugwajską

Z argentyńską yerba mate jest trochę jak z dobrą oliwą z oliwek – niby bazuje na tym samym surowcu, ale rzemieślniczy kunszt sprawia, że łączy ona w sobie najlepsze cechy i wyróżniki innych odmian (jak np. trawiastą świeżość kojarzoną z Brazylią), tworząc ostatecznie całkowicie odrębny, unikalny byt na mapie Ameryki Południowej. Rzućmy więc okiem, jak to nasze yerbowe oczko w głowie wygląda na tle yerb z innych krajów.

Jak wybrać dobrą argentyńską yerba mate? Podpowiadamy!

Pff... setki różnych produktów, tu patyczki, tam same liście yerba mate. Idzie się pogubić, prawda? Argentyńska szkoła wytwarzania yerba mate to jedno, ale znaczenie ma też aspekt producenta, który narzuca swoim produktom unikalny styl. Ale do rzeczy: zamiast doktoryzować się z teorii, musimy sobie odpowiedzieć na jedno proste pytanie: czego tak naprawdę oczekujesz od suszu yerba mate z Argentyny?

• Chcę mocnej dawki energii, ale obawiam się zbyt dużej goryczy!
  W takim razie produktami, w które warto celować, będą linie argentyńskich yerba mate suave. Tak, Argentyna również posiada tego typu linie produktowe, które ze względu na swój charakter potrafią efektywnie pobudzić, a przy tym nie wykrzywić twarzy od intensywności.
• Potrzebuję najwyższego stopnia intensywności
  W tym wypadku nie ma nic lepszego niż wersje argentyńskiej mate oznaczone standardem samych liści "sin palo". Mowa o wszystkich yerba mate z dopiskiem despalada na opakowaniu – stworzonych w 100% z liści Ilex paraguariensis. Brak patyczków w blendzie oznacza jedno: mocny napar, głęboka wytrawność i bezkompromisowe uderzenie energii, które momentalnie stawia na nogi. Jeżeli wydawało Wam się, że espresso jest lepsze, to pijąc to, możecie całkowicie zapomnieć o kawie.
• Klasyczna yerba mate, którą piją lokalnie
  Wybierz absolutne ikony z profilu tradycyjnego. Polecamy Taragüi Tradicional z regionu Misiones lub Rosamonte Tradicional. Wyraziste, z konkretnym działaniem nastawionym na przystępniejsze rozbudznie i złożne walory degustacyjne. Ze względu na obecność patyczków (con palo), nie są to typowe siekiery w świecie yerby. Goryczka i delikatny drzewny aranż to właśnie to co poczujemy. Ciekawostką z polskim akcentem jest tu marka Amanda (założona przez rodzinę Szychowskich) – bardzo wydajna i trzymająca smak do siódmego zalania.
• nieba leje się żar i jedyne, o czym marzę, to lodowate orzeźwienie
  W takim razie czas na Tereré, czyli yerbę na zimno! Choć historyczną stolicą tego napoju jest Paragwaj, Argentyńczycy z północnych prowincji również kochają ten sposób chłodzenia się latem. Do lodowatych zalań naszym skromnym zdaniem najlepiej sprawdzają się grubo cięte, argentyńskie susze i gotowe, owocowe blendy (np. smakowe warianty CBSé czy Verdeflor). 
• zwykła yerba mi nie podchodzi chce coś owocowego!
  Twój kierunek to yerba mate saborizada (aromatyzowana). Tu niekwestionowanym królem argentyńskiego rynku jest marka CBSé, która jako pierwsza na masową skalę zaczęła łączyć susz z ziołami i owocami. Wybór jest potężny – od absolutnego hitu, jakim jest CBSé Energía Guaraná (owocowy smak + dodatkowa moc), przez rześkie cytrusy (pomarańcza, grejpfrut, cytryna), aż po owoce leśne czy tropikalne. To świetna, niezobowiązująca opcja dla początkujących yerbopijców. Oprócz tego warto zwrócić uwagę na pomarańczowy wariant naranja marki Pipore. 

Jak sami widzicie jest z czego wybierać, a to czego szukasz jest ściśle powiązane z twoimi preferencjami. Oczywiście to tylko nasze propozycje i wskazówki, nie naganiamy do ich trzymania się. Oferujemy fachową pomoc przy wyborze satysfakcjonującej argentyńskiej yerba mate. Jeśli jeszcze nie przekonaliśmy cię do ostrokrzewu paragwajskiego z tej części Ameryki Południowej, to poczekaj bo jeszcze nie skończyliśmy.

Dlaczego warto wybrać argentyńską yerba mate?

Yerba mate argentyńska to niewątpliwie pozycja na rynku warta uwagi. Nie ze względu na skomplikowane rytuały czy egzotyczne legendy, jak mogłoby się wydawać, ale dlatego, że to po prostu perfekcyjnie dopracowany i bezproblemowy w parzeniu napar. Zastanawiasz się jednak, z czego dokładnie wynika jej przewaga? Rzućmy okiem

• Łatwość parzenia i brak zatkanej bombilli – grubsze cięcie liści oraz mniejsza ilość pyłu sprawiają, że woda bez problemu przepływa przez susz, gwarantując bezproblemowe picie od pierwszego zalania. Nie trzeba mieć bomby czy innej drogiej rurki. 
• Szlachetność z leżakowania – argentyńska yerba „odpoczywa” przed spakowaniem od 12 do nawet 24 miesięcy. Ten proces eliminuje surową cierpkość, nadając naparowi dojrzały, zbalansowany smak z przyjemnymi nutami żywicy i lasu.
• Imponująca wydajność – tamtejsze kompozycje są niezwykle odporne na szybkie wypłukiwanie smaku, dzięki czemu jeden standardowy zasyp naczynka do 1/3 lub 1/2 pojemności starcza przez większą część dnia.
• Absolutna wszechstronność – to rynek, na którym każdy znajdzie coś dla siebie: od lekkich produktów Suave, przez mocne Elaborady i czyste Despalady, aż po bogate, owocowe kompozycje.
• Kawałekpołudniowoamerykańskiej tradycji – sięgając po argentyńską yerba mate, stajemy się częścią kultury, w której dzielenie się naparem z jednego naczynka to nie tylko sposób na pobudzenie, ale przede wszystkim narodowy symbol gościnności.

Sprawdzona linia yerba mate która wybacza błędy początkującym, a doświadczonym mateistom daje powtarzalną jakość i przyjemność z picia? Tak, to właśnie sedno suszu u stóp słoncznej Argentyny!

Jak przygotować i pić yerba mate po argentyńsku?

Skoro teorię i wybór suszu mamy już w małym palcu, czas przejść do praktyki, czyli parzenia. Jak to wygląda w praktyce? W Argentynie przygotowanie yerby nie wymaga skomplikowanych technik, czy jak w przypadku chimarrao, żmudnego formowania pionowego kopca z zielonego pyłu i wklepywania go łopatką.

Argentyński styl picia ostrokrzewu jest znacznie prostszy, bardziej swobodny i pragmatyczny, dzięki czemu poradzi sobie z nim każdy początkujący yerbopijca.

Jak zaparzyć argentyńską yerbę krok po kroku?

Wszystko zaczyna się od wsypania suszu do naczynia w większości przypadków celujemy w okolice dwóch trzech lub trzech czwartych objętości matero. I tutaj mały lifehack, który oszczędzi wam frustracji: zanim wlejemy jakąkolwiek wodę, warto zatkać naczynie dłonią, odwrócić je do góry dnem i energicznie potrząsnąć. Ten ruch często pokazujemy na naszych shortsach na youtube – warto sprawdzić! Co to daje? Dzięki temu drobny yerbowy pył, który lubi zapychać słomki, zostanie zredukowany pojawiając się na dłoni, a w tykwie zostanie grubszy, czysty susz. Kiedy odwrócisz naczynie z powrotem, przechyl je lekko, żeby ziarenka ułożyły się na jednej ściance, tworząc wygodną, skośną górkę. Powstanie w ten sposób pusta przestrzeń i to właśnie tam wsuwamy naszą bombillę.

W to zagłębienie wlewamy najpier odrobinę chłodnej wody, aby uziemić nasz susz po jednej stronie. Dopiero potem uzupełniamy całość właściwą, gorącą (ale uwaga: nie wrzącą!) wodą. Powtarzamy proces przy każdej kolejnej dolewce.

Uwaga ważne! Podczas picia nie mieszamy rurką na lewo i prawo. Pomimo że argentyńskie blendy nie są ultra zmielone, to i tak warto tego nie robić bo może to odrobinę zapchać nasze sitko.

Argentyński arsenał akcesoriów, czyli co trzeba mieć?

Tradycyjne parzenie to nie tylko susz i woda, ale również odpowiednie akcesoria. W Argentynie używa się przede wszystkim:

• Mate / Tykwa (Calabaza) – z prawdziwego owocu tykwy, często ozdobnie okuty w metal lub skórę. To naczynie, o które trzeba dbać: po wypiciu wysuszyć, a od czasu do czasu „przepalić”. Jeśli wolelibyśmy coś mniej wymagającego, świetnie sprawdzają się też naczynia stalowe, popularna w Polsce ceramika albo pachnące drewno palo santo.
• Bombilla – Stalowa rurka zakończona filtrem. Ponieważ argentyńskie cięcie z reguły nie jest tak zabójczo pyliste jak urugwajskie, idealnie sprawdzą się tu klasyczne rurki łyżeczkowe lub modele ze sprężynowym sitkiem na końcu, które bez problemu ogarną filtrowanie.
• Termos (Termo) – mogłoby się wydawać że absolutny król tylko i wyłącznie paragwajskich ulic ale i w Argentynie jest bardzo popularny. Bez niego cała zabawa traci sens, bo to on gwarantuje, że pod ręką masz stałe źródło ciepłej wody. Ichniejsze termosy często mają specjalne dziubki do sączenia naparu z ilex paraguariensis, a sam pomysł uchodzi za wzór yerbowego piwowarstwa.

Moglibyśmy tu jeszcze wspomnieć o dodatkach, które nie są wymagane ale powiemy o nich jedno słowo. Podkładka – warta uwagi mata pod naczynie. Wszelkie szczoteczki i wyciory do czyszczenia słomki, które czasem dajemy gratisowo do zestawów. I chyba jedno z najważniejszych, choć wciąż opcjonalnych gadżetów, czyli termometr analogowy w pokrowcu. Wszyscy wiemy jak bardzo ważna jest temperatura parzonej mate, a termometr radzi sobie z tym zadaniem rewelacyjnie.

Yerba mate argentyńska. Podsumowanie

To już koniec naszego artykułu poświęconego odmianie ostrokrzewu yerba mate spod biało-niebieskiej flagi Argentyny. To już trzeci wpis poświęcony naparowi z Ameryki Południowej ze względu na kraj pochodzenia. Pisaliśmy już o paragwajskiej yerba mate, urugwajskiej i teraz o argentyńskiej. Została nam jeszcze brazylijska do przedstawienia. Każda yerba mate z danego kraju to zupełnie inne doświadczenia, zarówno w procesie przygotowywania jak i w walorach smakowych.

Yerba mate z Argentyny, z pewnością możemy uznać za najbardziej uniwersalny i przystępny wstęp do świata ostrokrzewu paragwajskiego. To linia produktów, z której aż tryska atutami: łatwe parzenie, zbalansowana moc i bogaty wybór. Przybywa grono mateistów, którzy yerbę argentyńską wprost oceniają jako numer jeden, i wcale im się nie dziwimy. 

Źródła informacji:

1. Yerba mate – Wikipedia, wolna encyklopedia
2. Ostrokrzew paragwajski, herbata paragwajska, herba mate, yerba mate (Ilex paraguariensis A.St.-Hil.) - Wikipedia
3. Instituto Nacional de la Yerba Mate (INYM) – Oficjalny argentyński instytut yerba mate